Voor wie thuis veel naar muziek luistert of vaak films kijkt, zijn goede luidsprekers een must. Maar waar moet nu op gelet bij het kopen van een luidspreker? In deze tekst hebben wij het alleen over de ‘huiskamerluidsprekers’. Luidsprekers voor de computer, pc of laptop, portable speakers en luidsprekers voor walkmans worden in de hardwarecategorie besproken.

Allereerst is het handig te weten wat voor luidspreker u wilt hebben. Mogelijke luidsprekers zijn bijvoorbeeld de zuilspeakers, boekenplankspeakers, subwoofer, satellietspeaker, centerspeaker, etc. Elke luidspreker heeft weer andere eigenschappen. De meest algemene luidsprekers zijn het boekenplankmodel en de zuilspeaker. Deze luidsprekers kunnen zowel hoge als lage tonen goed weergeven. Meestal worden twee of vier luidsprekerboxen gecombineerd om een surround geluid te produceren. Echter zuilspeakers zijn ongeveer een meter hoog en nemen dus wel veel ruimte in. Onder boekenplankmodellen vallen ook de mini luidsprekers. De centerspeaker is een essentieel onderdeel voor een goede weergave van surround geluid. Uit de centerspeaker komt het gesproken geluid. Deze speaker komt het best tot zijn recht als hij los staat, vrij van eventuele objecten die het geluid kunnen blokkeren. De satellietspeakers geven enkel midden en hoge tonen weer. Deze speakers zijn opgedeeld in frontspeakers (voor) en rearspeakers (achter), oftewel speakers waar u tegenaan kijkt en speakers die achter u staan. De front- en rearspeakers kunnen qua afmeting van elkaar afwijken. Om het geluid van satellietspeakers te optimaliseren, kunnen ze het beste worden gecombineerd met een woofer of  subwoofer voor de lage tonen. Een subwoofer is een bass luidspreker die speciaal is ontworpen voor het weergeven van lage tot zeer lage tonen. Een subwoofer kan uit het zicht geplaatst worden, bijvoorbeeld onder de bank. Als u geen kabels door de woonkamer wilt zien lopen: er zijn ook draadloze luidsprekers!

Daarnaast is het belangrijk om bij het kopen van een luidspreker te weten om welk type het gaat. Hiermee wordt bedoeld hoeveel conussen en welke soorten ervan (woofer, midrange of tweeter) in een luidspreker zijn verwerkt. Dit is belangrijk voor het frequentiebereik, de weergave en de zuiverheid van het geluid. De woofer brengt het bassgeluid voort. De midrange ligt in het frequentiegebied van het vocale geluid en een tweeter zorgt voor de hoge tonen, m.a.w. de klankkleur en zuiverheid van de muziek. De meest voorkomende luidspreker is een 2.5-weg luidspreker. Dit is een luidsprekersysteem met twee wooferconussen en een tweeter. Deze luidspreker is geschikt voor het luisteren van popmuziek en films. Als u meer een liefhebber bent van klassieke muziek, dan kunt u het beste een luidspreker met een woofer, een midrange en een tweeter kopen. Soms wordt een luidspreker voorzien van een hoorn ter versterking van het geproduceerde geluid: men spreekt dan van een hoornluidspreker.

Een luidspreker is meestal gemonteerd in een kast (box). De luidsprekerconus zelf is meestal verborgen achter een dunne doek. De kast heeft tot doel om het geluid dat door de achterzijde van de conus wordt uitgestraald tegen te houden.

Andere eigenschappen waar u op kunt letten bij het kopen van een luidspreker zijn de frequentie, het aantal decibel, magnetische afscherming en bassreflex. Het bereik van het menselijke oor heeft ongeveer een frequentie van 20 Hz tot 20.000 Hz en een aantal decibel van 0 dB tot 140 dB. Toch is het frequentiebereik van de meeste luidsprekers groter. Ondanks het feit dat de tonen onder de 20 Hz niet hoorbaar zijn, zijn ze wel voelbaar. Het voordeel van een luidspreker met bassreflex is het beter uitkomen van de lage tonen en het voorkomt dat de luidspreker bij bepaalde frequenties gaat resoneren. Bassreflex bij een luidspreker houdt in dat er een luchtgat in de luidsprekerkast is verwerkt, waardoor er geen onderdruk in de kast onstaat. Hierdoor kunnen de conussen vrij bewegen en wordt de kwaliteit van het geluid beter.

Actieve luidsprekers zijn luidsprekers die het inkomende signaal bewerken alvorens het daadwerkelijk te produceren. (Dit in tegenstelling tot passieve luidsprekers.) Het signaal wordt meestal gescheiden naar frequentiegebied. In een actieve speaker zitten bijvoorbeeld drie componenten: een voor hoge tonen, een voor het middengebied en een voor lage tonen. De speaker bewerkt het inkomende signaal, zodanig dat elk component alleen het juiste gedeelte van het signaal hoeft te verwerken. Dit voorkomt schade aan de speaker en klankvervorming. Het voordeel van actieve luidsprekers is dat je maar één versterkeruitgang nodig hebt om een luidspreker aan te sturen. Het nadeel is alleen dat door de bewerking van het signaal veel vermogen verloren gaat. Hierdoor is meer energie nodig voor eenzelfde geluidsproductie dan bij passieve luidsprekers. Passieve luidsprekers verdienen de voorkeur wanneer men zelf precies de geluidsweergave wil kunnen beïnvloeden. Hiervoor is dan wel meer apparatuur nodig, met name versterkers.

Veel luidsprekers zijn magnetisch afgeschermd. Op deze manier wordt voorkomen dat de luidspreker het signaal van andere elektrische apparatuur beïnvloedt wanneer deze binnen een bepaalde afstand staat. Een belangrijk voorbeeld is de centerspeaker, die vaak in de buurt van de tv of stero-installatie staat. Als de centerspeaker niet magnetisch is afgeschermd, kan het beeld van de televisie gaan afwijken.

Tot slot: met impedantie wordt de weerstand van de speaker weergegeven. De weerstand (of dempingsfactor) is afhankelijk van de stroom (A) en wordt uitgedrukt in Ohm (4 en 8 Ohm komen het meeste voor). Een lage weerstand is gunstiger voor de geluidsweergave.

De populairste merken luidsprekers zijn: Canton, Infinity, Jamo, JBL en Magnat.

Klik hier voor het vergelijken van prijzen van verschillende luidsprekers.
Informatie over home cinemasets en bijbehorende luidsprekers vindt u hier.